Hver á að standa vaktina?

Á síðustu tíu árum hefur fjöldi auglýstra starfa í opinberri þjónustu sem ekki tekst að ráða í aukist jafnt og þétt. Sum þeirra eru sérhæfð, önnur ekki. Það sem flest eiga sameiginlegt er að þau krefjast vaktavinnu, eru utan höfuðborgarsvæðisins eða hvort tveggja.

Það sem tölurnar sýna

Þegar rýnt er í gögnin koma nokkur mynstur í ljós:

• Störf með næturvöktum eru lengur auglýst en sambærileg dagvinnustörf.
• Meðalaldur starfsfólks í vaktavinnu hækkar hraðar en annars staðar.
• Stór hluti þeirra sem hætta nefnir vinnutíma fremur en laun sem ástæðu.

Þetta síðasta atriði er athyglisvert. Umræðan um mönnun snýst oft um laun, og þau skipta vissulega máli. En þegar fólk er spurt hvers vegna það fór, er svarið oftar en ekki að það hafi viljað fá að sofa á nóttunni og vera heima á jólunum.

Það sem tölurnar sýna ekki

Tölur ná illa utan um þá þekkingu sem hverfur þegar reynt starfsfólk hættir. Hafnarvörður sem hefur unnið í þrjátíu ár veit hluti um sína höfn sem standa hvergi skrifaðir. Þegar hann fer, fer sú þekking með honum.

Þekkingin sem býr í reyndu starfsfólki er innviður, rétt eins og vegir og hafnir. Hún er bara ekki skráð í neina eignaskrá.

Það er því ekki nóg að spyrja hvernig við fáum fleira fólk til starfa. Við þurfum líka að spyrja hvernig við höldum í það fólk sem við höfum, og hvernig það getur miðlað því sem það veit áfram.

Vaktin verður alltaf að vera mönnuð. Spurningin er hvort við viljum að það sé gert af fólki sem hefur valið það, eða af fólki sem hafði ekki um annað að velja.